Opinia Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 27 lutego 2026 r. w przedmiocie projektu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zmieniającego rozporządzenie w sprawie stanowisk i szczegół i innych pracowników sądów i prokuratury oraz odbywania stażu (B966)

OPINIA 
KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA 
z dnia 27 lutego 2026 r.
w przedmiocie projektu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zmieniającego rozporządzenie w sprawie stanowisk i szczegół i innych pracowników sądów i prokuratury oraz odbywania stażu urzędniczego (B 966)

Krajowa Rada Sądownictwa, po zapoznaniu się z projektem rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zmieniającego rozporządzenie w sprawie stanowisk i szczegółowych zasad wynagradzania urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury oraz odbywania stażu urzędniczego (B 966), przedstawionym przy piśmie Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości z 5 lutego 2026 r. (znak: DL-IV.460.10.2026), ocenia go negatywnie.
W uzasadnieniu projektu wskazano, że w ustawie budżetowej na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz. U. poz. 62) w części 15 Sądy powszechne, w części 29 Obrona narodowa oraz w części 88 Powszechne jednostki organizacyjne prokuratury zostały zabezpieczone środki finansowe na zwiększenie funduszu wynagrodzeń pracowników jednostek sądownictwa powszechnego, sądownictwa wojskowego oraz powszechnych jednostek prokuratury o 3% (w związku z ustaleniem wysokości średniorocznego wskaźnika wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej na rok 2026 na poziomie 103,0%).
Szczególną uwagę należy zwrócić na stopień podniesienia minimalnego wynagrodzenia na stanowisku samodzielnym z 5.500 zł na 5.665 zł czyli o 165 zł brutto (130 zł netto miesięcznie, 1554,84 zł rocznie).
W ocenie Krajowej Rady Sądownictwa wzrost wynagrodzeń wskazany w projekcie rozporządzenia jest żenująco niski, niewystarczający i niekonkurencyjny względem możliwości zatrudnienia w sektorze prywatnym. Poziom minimalnego wynagrodzenia przewidzianego dla urzędników nie stwarza warunków do godnego realizowania zadań wspierających sprawowanie wymiaru sprawiedliwości.
Urzędnicy sądowi realizują wiele odpowiedzialnych zadań, bez ich pracy nie jest możliwe sprawne funkcjonowanie sądów. Dlatego powinni być wynagradzanie adekwatnie do wykonywanych zadań i proporcjonalnie do odpowiedzialności, jaka na nich spoczywa.
Minister Sprawiedliwości powinien tak kształtować poziom wynagrodzeń urzędników sądowych, by czynić sądy atrakcyjnym pracodawcą, którego stać na utrzymanie stabilnego profesjonalnego zespołu kadr.
Praca na stanowisku urzędnika w sądzie wielkomiejskim, z uwagi na wynagrodzenia, warunki pracy i realne koszty utrzymania nie tylko nie jest atrakcyjna, ale nie odpowiada kwalifikacjom wymaganym na takim stanowisku.
Warto zauważyć, że ustawowe wynagrodzenie minimalne aktualnie wynosi 4.806 zł. 
Relacja przeciętnego wynagrodzenia pracowników instytucji publicznych do powszechnej płacy minimalnej wyraźnie się obniżyła, co potwierdzają dostępne analizy wynagrodzeń w sektorze publicznym. W przypadku wielu stanowisk urzędniczych i pomocniczych dolne granice widełek są jedynie nieznacznie wyższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Wydaje się, że projektodawcy nie zauważają jak odpowiedzialną i złożoną pracę wykonują urzędnicy i inni pracownicy sądów. Zapewnienie prawidłowego obiegu dokumentów wpływających, opracowywanie dokumentów wypływających z sądów, protokołowanie, stały dostęp do danych wrażliwych, tajemnic prawnie chronionych, praca pod presją czasu, koordynowanie czynności w tysiącach spraw toczących się jednocześnie, osobisty kontakt z interesantami wymagają specyficznych cech charakteru, umiejętności i zaangażowania. Cechy te nie są powszechne w społeczeństwie, dlatego wymagają stosownej gratyfikacji finansowej.
Sekretarze sądowi pełnią w strukturze sądów bardzo ważną funkcję, choć ich rola jest wyraźnie niedoceniana przez Ministra Sprawiedliwości.
Brak adekwatnych płac prowadzi do destabilizacji pracy sądów, co zagraża realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Sądy powszechne wciąż borykają się ze stałym problemem nieobsadzenia wolnych etatów oraz dużą rotacją pracowników sekretariatów. W dużych wielkomiejskich sądach około % całości przewidzianych etatów w poszczególnych grupach zawodowych jest permanentnie wolna - nieobsadzona.
Problemy te wynikają głównie ze złych warunków pracy i płacy. Problemy te pogłębia również ciągła niepewność co do wzrostu wynagrodzeń, uzależnionego jedynie od arbitralnej decyzji aktualnie rządzących, a nie od obiektywnych czynników ekonomicznych, takich jak np. przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej. Polityka kadrowa polegająca na przyznawaniu nowych etatów, które nie mają realnej szansy na obsadzenie z uwagi na oferowany poziom zarobków nie niesie z sobą rozwiązania żadnego problemu.
Krajowa Rada Sądownictwa, uważa takie rozwiązanie za nieuzasadnione. Poziom i dynamika procesów inflacyjnych oraz wynikający z nich znaczny wzrost kosztów utrzymania 
sprawiają, że stopień podniesienia wynagrodzeń projektowanego rozporządzenia nie przystaje do aktualnych warunków ekonomicznych. Zaproponowane zmiany nie zatrzymają procesu degradacji wynagrodzeń pracowników sądów i prokuratury względem płacy minimalnej i rynku pracy oraz nie przeciwdziała zagrożeniom dla stabilności funkcjonowania sądów i prokuratur, jak i realizacji prawa do sądu.

Kompletna wersja elektroniczna powyższego dokumentu jest dostępna w formacie PDF

WP.420.10.2026